Veel mensen melden zich ziek door werkstress ( Trouw 6 augustus 2019)

Veel mensen melden zich ziek door werkstress ( Trouw 6 augustus 2019)

Onlangs verschenen in Trouw en andere media berichten over een onderzoek van  de arbodienstverlener Zorg van de Zaak over levensloopstress. Het artikelen en de overige artikelen in de doorlink laten enerzijds duidelijk zien dat stressbeleving, ervaren werkdruk vele oorzaken heeft maar ook dat de verschillende onderzoeken onder Nederlanders ( en andere landen zal dat niet veel anders zijn verwacht ik)  verschillende uitslagen laten zien. Het ene onderzoek zegt te kunnen aantonen dat Nederlanders de gelukkigste werknemers ter wereld heeft terwijl het andere onderzoek aantoont dat burnout een steeds groter probleem aan het worden is. Gelukkig zijn er ook wetenschappers die terug gaan naar de essentie en modieus woordgebruik en professionalisme niet met elkaar verwarren.

Er is iets raars met stress onderzoek en dat houdt verband met de vele oorzaken van stress, de beperkte relatie tussen stressfactoren en stress klachten en het moment dat mensen er het bijltje er bij neer gooien. De aanpak van stress wordt ook getroubleerd door een gebrek aan eenduidige definities en pseudodiagnoses ( waaronder de term burnout zelf). Ook levensloopstress is een mooie term maar door het verbinden van levensloop gerelateerde en vaak voor iedereen herkenbare zaken aan stress maken we het ook weer iets ingewikkelds. En erger nog de grens tussen ongemak, onvrede, overspannenheid en depressie schuift door het pseudomedicaliserende taalgebruik steeds meer op naar ziekte en gelegenheidsdiagnoses. En daarmee drijven we af van de oplossingen en verzanden we in niet altijd effectieve behandelmethodes. Wie kent nog het sickbuilding syndroom? Toen ik in de jaren negentig directeur was van een arbodienst deden we daar veel onderzoek naar. Er waren veel klachten en ook verzuim die hier aan geweten werden maar klimaat onderzoeken lieten geen afwijkingen zien. Achteraf bleek ook hier onvrede onder medewerkers de belangrijkste oorzaak te zijn. Later toen de krediet crises in Europa op zijn hoogst begon te raken brachten wij met Falke Verbaan en een delegatie van Nederlandse arboprofessionals een bezoek aan het Europese instituut voor arbeidsomstandigheden (EU OSHA) in Bilbao dat net een EU breed onderzoek naar werkstress gedaan had waar veel ophef over was bij werkgevers omdat heel duidelijk naar de verantwoordelijkheid van werkgevers gewezen werd terwijl de toename van werkstress vooral te wijten was volgens het onderzoek aan de angst voor baan verlies. Midden in de economische crises vonden werkgevers het niet te verteren dat zij ook daar nog eens de schuld van kregen. Daarmee kom ik ook terug op het onderzoek van Zorg van de Zaak waar woordvoerster Petra Hardeman in het Trouw artikel zegt dat werkgevers te weinig oog hebben voor knelpunten in de privé situatie van medewerkers en te weinig het gesprek hierover aangaan en stress niet bespreekbaar maken. De gedragsmatige aanpak van Falke en Verbaan verkondigt in feite al 30 jaar die zelfde boodschap en aanpak die effect heeft. Goed werkgeverschap is de basis voor een gezonde en open dialoog. Maar eenzijdig met de vinger wijzen naar de verantwoordelijkheid en de rol werkgever is slecht een kant van de oplossing. Goed werknemerschap is net zo goed een voorwaarde. Versterking van verantwoordelijkheid bij de medewerker door het stimuleren van zelfregie en het versterken van regelmogelijkheden maakt dat men beter met werkdruk en privéstress om kan gaan en voorkomt onvrede die anders en momenteel vaak een uitweg vindt in verzuim. Onvrede over de organisatie van het werk en ineffectieve sturingsmodellen, gebrek aan autonomie en regelmogelijkheden en de in vaak aanwezige enorme span of control en het wegvallen van sociale steun zijn in een aantal bedrijfstakken de oorzaak dat verzuim stijgt of onvoldoende daalt. Sterker nog verzuim wordt zelf een reguleringsinstrument voor verzuim en productiviteit waarbij de kosten door inleen van flexibele arbeid en zzpers mede de prijs wordt die steeds meer organisaties gedwongen worden te betalen tenzij men durft in te zien dat verzuimgedrag ook beinvloed wordt door de wijze waarop organisatieveranderingen ( onder andere bij zelfsturende teams)  geimplementeerd zijn en men bereid is hierin bij te sturen.

Desondanks zullen klanten van Immediator en de bedrijfsartsen van Immediator nog geruime tijd met een toename van verzuim te maken krijgen. De gevolgen van de vergrijzing verhogen het risico op problemen met duurzame inzetbaarheid eveneens. Daarnaast zien we ook een toename van verzuim ( hier is de term burnout vaak op van toepassing) bij jonge ambitieuse (bevlogen?) en vaak hoogopgeleide medewerkers. Hier ligt juist een belangrijke rol voor bedrijfsartsen om naast effectieve individuele interventies te adviseren ook oorzaken in de organisatie te signaleren en bespreekbaar te maken. Goed contact met HR, management, OR en preventie medewerkers is hierbij een voorwaarde.

 

Reijer Pille dd 7 aug 2019

https://www.trouw.nl/binnenland/veel-mensen-melden-zich-ziek-door-privestress~bab304987/